Als er verlamming dreigt

Sommigen raken na een ongelukkige valpartij gedeeltelijk of volledig verlamd. Het slachtoffer zit dan met een hele reeks vragen: gaat het om tijdelijke of om blijvende verlamming? En waarom is de prognose zo moeilijk?

• De slechtst mogelijke prognose
• De slechtst mogelijke prognose, Het belang van eerstehulpverlening

In januari 2007 kwam de Franse skister Sandra Laoura zwaar ten val bij een sprong tijdens een training in Canada. Het verdict was zwaar voor de winnares van de bronzen medaille op de voorbije Spelen van Turijn: verlamming. Zal ze ooit nog op de latten kunnen staan? Dat is uiteraard de vraag die iedereen zich stelt. Wel zijn artsen in een dergelijke situatie vrij voorzichtig. Ondanks de enorme vooruitgang in de medische beeldvorming (onder meer MRI), blijft het heel moeilijk te voorspellen welke wervelkolomletsels blijvende gevolgen zullen hebben. Het staat statistisch vast dat 10 tot 15 % van alle ernstige werveltrauma's onomkeerbare neurologische schade veroorzaken. Dat hangt sterk af van het soort ongeval. Zo zijn bij een val op de rug blijvende letsels aan de wervelkolom zeldzaam. Die is zeer stevig, doordat de wervels vastzitten aan de ribben. Een breuk treedt pas op na een zeer zware val of een val op oneffen terrein, een steen of een wortel bijvoorbeeld. In dat geval bestaat het risico dat er een stukje wervel of tussenwervelschijf binnendringt in een mergkanaal.
Een ruggenmergletsel veroorzaakt paraplegie (beenverlamming), met een heel ongunstige prognose.

De slechtst mogelijke prognose

De situatie is compleet anders wanneer het slachtoffer op zijn hoofd valt.
Gedwongen rotatie gaat heel vaak gepaard met hyperflexie of hyperextensie, wat een letsel veroorzaakt aan de kleine ligamenten die de nek stabiel moeten houden. Ook hier dreigt een eventuele tussenwervelschijfbreuk of -scheur het ruggenmerg te beschadigen. Als de verlamming de daaropvolgende dagen verdwijnt, spreken we van een spinale shock. Bij volledige en blijvende verlamming gaat het om tetraplegie (verlamming van armen en benen). In het slechtste geval treedt er een letsel op boven de vierde halswervel dat de ademhalingscentra verlamt en dus dodelijk is.

De slechtst mogelijke prognose, Het belang van eerstehulpverlening

De situatie is compleet anders wanneer het slachtoffer op zijn hoofd valt.
Gedwongen rotatie gaat heel vaak gepaard met hyperflexie of hyperextensie, wat een letsel veroorzaakt aan de kleine ligamenten die de nek stabiel moeten houden. Ook hier dreigt een eventuele tussenwervelschijfbreuk of -scheur het ruggenmerg te beschadigen. Als de verlamming de daaropvolgende dagen verdwijnt, spreken we van een spinale shock. Bij volledige en blijvende verlamming gaat het om tetraplegie (verlamming van armen en benen). In het slechtste geval treedt er een letsel op boven de vierde halswervel dat de ademhalingscentra verlamt en dus dodelijk is.

, Voor de arts komt het er in de eerste plaats op aan de druk te verlichten en de wervels te fixeren, zodat er geen fragmenten kunnen bewegen. Het transport van de gewonde is in dat geval een risicofase. Naar schatting 20 % van alle ruggenmergletsels wordt immers nog verergerd door EHBO. Bij een wervelkolomtrauma is absoluut deskundig ingrijpen nodig, met name iemand die bedreven is in tractie-blokkage van de hals. Het slachtoffer mag ook niet te snel verplaatst worden of, erger nog, getransporteerd worden met hangend hoofd, want dan kan er onherstelbare schade optreden. Dat overkwam onder meer torero Nimeno II tijdens een Feria in Arles in 1989, een tragisch ongeval dat op een spijtige manier de media haalde. Nimeno II kreeg te horen dat hij nooit meer als stierenvechter zou kunnen optreden, kon dit niet verwerken en hing zich twee jaar later
op.

Artikel gepubliceerd door Gilles Goetghebuer, gezondheidsjournalist op 27/03/2007