Alles over antidepressiva in tien vragen

Gepubliceerd door Brigitte Bègue, gezondheidsjournaliste op 21/01/2016 - 17h19
-A +A

In België kampt 4,1% van de mannen en 6,8% van de vrouwen met een depressie. Antidepressiva kunnen de klachten verbeteren en deze mensen helpen om weer een normaal leven te leiden. Maar wat weten we precies over deze geneesmiddelen? We maken een stand van zaken op met dr. Adeline Gaillard, medeauteur van het werk «Antidépresseurs, le vrai du faux».

Wanneer moet iemand een antidepressivum nemen?

Bij een matige tot zware depressie. De symptomen zijn: verlies van levenslust en fut (het lukt niet meer om de dingen te doen die men vroeger deed), droefheid, felle vermoeidheid, angsten, slaapstoornissen, verminderde eetlust en libido, concentratiestoornissen, geen toekomstplannen meer kunnen maken, laag zelfbeeld en schuldgevoelens, prikkelbaarheid, pijn, soms ook zwarte of zelfmoordgedachten. «Als meerder van deze symptomen twee weken of langer duren, moet je naar de dokter», zegt psychiater Adeline Gaillard. 

Treedt er snel verbetering op?

De eerste positieve effecten treden niet onmiddellijk, maar pas na twee tot drie weken op. Daarom schrijft de arts naast het antidepressivum vaak nog een tranquillizer voor. In een eerste fase verbetert de stemming, de angst wordt minder en de patiënt vindt zijn nachtrust terug. De andere klachten verdwijnen dan geleidelijk aan. De depressie gaat na ongeveer vier maanden over, maar de behandeling moet worden voortgezet, ook als de patiënt zich beter voelt.

Hoelang duurt de behandeling?

«Als het middel goed verdragen wordt, moet het zes maanden tot een jaar genomen worden. Bij vroegtijdig stoppen is het risico op hervallen te groot», benadrukt de specialist. Hoe vroeger de depressie trouwens wordt aangepakt, hoe beter ze te behandelen is. «Bij iemand die al meerdere depressies heeft gehad, kan de behandeling langer duren. Want hoe meer depressieve periodes een patiënt heeft, hoe groter de kans dat de depressie  weer de kop opsteekt». Een kuur met antidepressiva mag nooit plots worden stopgezet. Dat moet geleidelijk aan gebeuren. Het afbouwen en stoppen moet samen met de arts gepland worden.

Zijn er bijwerkingen?

Antidepressiva kunnen in het begin van de behandeling tijdelijk bijwerkingen veroorzaken. Die moeten goed worden opgevolgd. Het kan gaan om onder meer spijsverteringsproblemen, hoofdpijn, een droge mond, slaperigheid en slapeloosheid. Volgens Adeline Gaillard veroorzaken sommige stoffen bij ongeveer een op de drie patiënten een matige gewichtstoename en ontregelen ze ook de libido». Net als alle medicatie kunnen ze op lange termijn risico’s meebrengen. Bij een gelijke werkzaamheid kan het raadzaam zijn om antidepressiva te kiezen die al lang worden gebruikt en waarvan de bijwerkingen bekend zijn. Bij bejaarden is een nog striktere opvolging raadzaam. 

Kan een patiënt eraan verslaafd raken?

Aan de antidepressiva zelf raak je niet verslaafd als ze langdurig genomen worden. Het zijn de geneesmiddelen uit de groep van benzodiazepines - zoals de slaapmiddelen en angstwerende middelen - met een onmiddellijke en kortdurende werking die een gewenningseffect geven. Die gewenning vermindert de werkzaamheid van de actieve stoffen, waardoor de patiënt de dosis moet opdrijven om hetzelfde effect te krijgen. Het stopzetten van deze medicatie veroorzaakt ontwenningsverschijnselen. Dat is niet het geval met antidepressiva, want die kunnen zachtjes worden afgebouwd.

Welk antidepressivum moet men kiezen?

Er bestaan verschillende klassen van antidepressiva  om de productie van serotonine, dopamine en noradrenaline op te drijven. Van die drie neurotransmitters hebben depressieve mensen namelijk een tekort. Maar sommige stoffen hebben een kalmerend effect, terwijl andere net stimulerend werken. De keuze van het antidepressivum gebeurt door de huisarts of de psychiater op basis van de symptomen van de patiënten en hun profiel: «Soms moeten we er meerdere testen voor we het juiste vinden, maar dan nog slaat de behandeling bij een derde van de patiënten niet aan», vertelt Adeline Gaillard.

Is een depressie ook zonder medicatie te behandelen?

Een depressie  gaat soms vanzelf over na ongeveer maanden, maar zonder behandeling lijdt de levenskwaliteit eronder en vergroot het risico op zelfmoord. Anderzijds «heeft het geen zin om een antidepressivum te nemen bij een lichte depressie. Psychotherapie kan dan volstaan», aldus dr. Gaillard. Bij zware depressies kan een therapie aanvullend op de medicatie haar nut hebben, maar niet in eerste lijn. Daarvoor zijn de patiënten te kwetsbaar. Mindfullness helpt bij een depressie om hervallen te voorkomen en kan een alternatief zijn voor de medicatie.

Zijn antidepressiva doeltreffender dan een placebo?

«Het zijn geen wondermiddelen, maar als ze correct worden voorgeschreven, werken ze. Het probleem is dat ze vaak gegeven worden aan mensen met een lichte depressie en in die gevallen zijn ze niet efficiënter dan een placebo. Daarom is het belangrijk om altijd eerst een diagnose te stellen en de huisartsen, de eerstelijnartsen dus, goed op te leiden», onderstreept Adeline Gaillard. En er is nog een probleem: «De laboratoria hebben in het verleden de negatieve resultaten van hun studies niet altijd openbaar gemaakt. Dat heeft twijfel gezaaid. Bovendien komen de patiënten die aan hun onderzoeken hebben meegedaan, zelden bij ons op consultatie. De mensen die we te zien krijgen, zijn vaak veel zieker».

Moeten jongeren wel antidepressiva voorgeschreven krijgen?

Het Franse geneesmiddelenagentschap ANSM raadt aan om geen antidepressiva in eerste lijn aan jongeren voor te schrijven, maar ze psychotherapie aan te bieden, tenzij de arts vindt dat de depressie ernstig is of als de psychotherapeutische begeleiding niet helpt. In dat geval moet de arts zijn jonge patiënt wel van heel nabij opvolgen. Aan het begin van de behandeling kunnen antidepressiva namelijk remmingen wegnemen en een impulsieve jongere makkelijker de stap naar zelfmoord doen zetten.

Komen er ‘s winters meer depressies voor?

Ja, het gaat dan om de zogenaamde winterdepressie, een fenomeen dat vooral  mensen treft die extra gevoelig zijn voor buitenlicht. De lichttherapie kan ze in dat geval over hun dipje heen helpen. Kandidaten moeten dan elke ochtend  voor een lichtbron gaan zitten die het zonlicht benadert. De methode kan in combinatie met antidepressiva gebruikt worden bij zware vormen van depressie of bij neerslachtige bejaarden.

Gepubliceerd door Brigitte Bègue, gezondheidsjournaliste op 21/01/2016 - 17h19
Bekijk dit artikel
Vous devez être connecté à votre compte E-Santé afin de laisser un commentaire
PUB
Lees ook
Antidepressiva : behandelingsduur en posologie Geüpdatet op 19/12/2006 - 00h00

De behandeling van depressies moet doeltreffend zijn om de gevreesde terugvallen te vermijden. Een overzicht van de definitie van een depressie , de behandeling met antidepressiva en de modaliteiten van het stopzetten van de behandeling.

Mysteries van depressie Geüpdatet op 17/06/2002 - 00h00

ijn antidepressiva werkelijk doeltreffend bij de behandeling van depressie? Nu een studie uitgevoerd in Texas (Verenigde Staten) aantoont dat een placebo even doeltreffend is als een klassieke behandeling, is daar twijfel over gerezen.

Meer artikels