• rating
    • rating
    • rating
    • rating
    • rating
    2 mening
  • Commentaren (0)

Agressiviteit is niet altijd negatief

Agressiviteit is niet altijd negatief

Geweld of uitbarstingen van geweld op school, in de stad, op straat, in de bioscoop, in videospelletjes of in het echt, komen dagelijks aan bod in de media. Achter dit collectief beeld van geweld schuilt een aspect van de individuele psychologie dat een slechte naam heeft en ook slecht gekend is: agressiviteit.

Waarom is de mens agressief?

In de psychologie wordt agressie als volgt gedefinieerd: "onder agressiviteit verstaan we elke neiging die, op elke manier of in elke vorm, kwaad berokkent aan een individu, een groep of datgene waar dit individu of deze groep voor staa". Fysiek geweld is de duidelijkste vorm van agressief gedrag. Uiteraard is het in geen enkele gemeenschap toegestaan vrij uiting te geven aan bepaalde vormen van agressiviteit.De geschiedenis van de psychoanalyse sinds Freud is die van (onder meer) de geleidelijke ontdekking van het belang van agressiviteit in het menselijk gedrag. Freud beschreef twee instincten, twee fundamentele driften: de levensdrift, die ons ertoe aanzet alles in het werk te stellen om in leven te blijven, en de doodsdrift, de energie die de mens vooral aanzet tot zelfvernietiging. Freud ontwikkelde het idee dat elk individu de fundamentele behoefte voelt tot destructie. Als deze behoefte zich richt tegen andere mensen, spreekt men van agressiviteit. Agressiviteit is een menselijk instinct dat zich op verschillende manieren kan uiten.

De vele gezichten van agressiviteit

De meest zichtbare vorm van agressiviteit is fysiek geweld. Een minder opvallende vorm is verbaal geweld, dat trouwens even destructief kan zijn. De meer sluipende, subtiele vormen van agressiviteit uiten zich in ironie, vernedering, kwetsende uitlatingen, een zekere vorm van humor. Agressiviteit kan ook schuilgaan achter de facade van bepaalde sociale structuren, die bepaalde individuen macht geeft over andere individuen. Deze agressiviteit zien we dagelijks in de relaties op het werk, in de contacten tussen burgers en ambtenaren bijvoorbeeld. Er bestaan dus duidelijke, openlijke vormen en meer verdoken vormen van agressiviteit.

Agressiviteit is ook een reactie op de agressiviteit die men ondergaat, temeer daar de sociale barrières ons verbieden onze agressiviteit te uiten. Als Odette dagelijks vernederd wordt door haar directe chef en als ze (omwille van sociale conventies) niet in staat is daarop te reageren, is de kans groot dat ze woede en frustratie zal opstapelen, die op hun beurt agressiviteit uitlokken, en het kan goed zijn dat ze die afreageert op haar man of kinderen als ze 's avonds thuiskomt. In de jaren '60 hebben psychologen (Dollard, Doob en Miller) trouwens gesteld dat agressief gedrag een reactie is op frustratie. Volgens hen is agressief gedrag steeds te wijten aan frustratie, en omgekeerd leidt frustratie tot een vorm van agressie.

In andere situaties vindt het individu geen sociaal aanvaardbare uiting voor zijn agressie. In deze gevallen gebeurt het niet zelden dat fragiele personen hun agressiviteit op zichzelf richten. Dat is de oorzaak van bepaalde vormen van suïcidaal gedrag, automutilatie (men snijdt zich bv. in de onderarmen), risicogedrag, bepaalde vormen van verslaving. Er wordt soms ook geopperd dat er een verband zou bestaan tussen de ontwikkeling van bepaalde ziekten en het feit dat men zijn agressiviteit op zichzelf richt.

Bijgewerkt door Marion Garteiser, gezondheidsjournaliste op 27/06/2011
Origineel artikel geschreven door op 17/03/2003

Vindt u het artikel interessant?